To nasz wspólny sukces! 6 marca 2017r. w Senacie RP odbyła się międzynarodowa konferencja pt. „Epidemia otyłości – wyzwania dla Europy Środkowo-Wschodniej. Pacjenci, lekarze, system”. Jej tematem było wprowadzenie narodowych systemów profilaktyki i leczenia choroby otyłości.  

13 lutego 2013r. w Senacie RP, Magdalena Gajda, Społeczny Rzecznik Praw Osób Chorych na Otyłość, obecnie także Prezes Fundacji Osób Chorych na Otyłość OD-WAGA, po raz pierwszy opowiedziała o dyskryminacji i stygmatyzacji chorych na otyłość w Polsce. Na sali była obecna wówczas jedynie garstka posłów z senackiej komisji zdrowia.

W cztery lata po tym wydarzeniu, w tym samym miejscu, 6 marca 2017r, spotkali się przedstawiciele najważniejszych polskich instytucji odpowiedzialnych za leczenie, opiekę nad chorymi ich wsparcie socjalne, m.in.: Ministerstwo Zdrowia, Parlamentarny Zespół ds. Przeciwdziałania i Rozwiązywania Problemów Otyłości, Narodowy Fundusz Zdrowia, Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji i innych oraz eksperci: lekarze, badacze choroby otyłości, specjaliści zdrowia publicznego, a także przedstawiciele instytucji publicznych z krajów Europy Środkowo-Wschodniej. Zgromadzili się oni na konferencji pt.  „Epidemia otyłości – wyzwania dla Europy Środkowo-Wschodniej. Pacjenci, lekarze, system”, aby utworzyć wspólny front w działaniach na rzecz wprowadzenia narodowych systemów profilaktyki i leczenia otyłości.

Organizatorami konferencji byli: Marszałek Senatu RP, Stanisław Karczewski oraz Koalicja na Rzecz Walki z Otyłością. W spotkaniu udział wzięli udział m.in. przedstawiciele resortów zdrowia państw Europy Środkowo Wschodniej – Polski, Litwy, Łotwy oraz Słowacji, przedstawiciele instytucji europejskich, m.in. Wojciech Kałamarz – szef Wydziału Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności, Komisji Europejskiej, Bolesław Piecha – poseł do Parlamentu Europejskiego oraz Daciana Sarbu – Wiceprzewodnicząca Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności Parlamentu Europejskiego, parlamentarzyści, krajowi i zagraniczni eksperci medyczni, jak również przedstawiciele pacjentów chorych na otyłość – Alexandra Fraisowa z czeskiego Stowarzyszenia STOB (Stop Obesite) i Carlos Oliveira, Prezes portugalskiego Stowarzyszenia Pacjentów Chorych na Otyłość ADEXO.

Otyłość nie tylko domeną resortu zdrowia
Jak podkreślali wielokrotnie uczestnicy debaty, choroba otyłości to na tyle złożony problem zdrowotny i społeczny, że w przeciwdziałanie mu należy zaangażować szerokie grono interesariuszy. „Problem otyłości dotyka wiele dziedzin, które są typowe dla wielosektorowego zdrowa publicznego. Za walkę z otyłością nie jest odpowiedzialne wyłącznie Ministerstwo Zdrowia, ale także Ministerstwo Rolnictwa, Edukacji czy Sportu.” ­– podkreślał prof. dr hab. n. med. Bolesław Samoliński, przedstawiciel Koalicji na Rzecz Walki z Otyłością.

Minister Zdrowia Konstanty Radziwiłł na przykładzie ustawy antynikotynowej pokazał, że Polska ma już doświadczenie w prowadzeniu skutecznych interwencji w obszarze zdrowia publicznego. „Przyjęcie ustawy antynikotynowej było wspólnym sukcesem interesariuszy z wielu obszarów – ministerstw, ale także organizacji pacjenckich i ekspertów medycznych. To powinien być wyznacznik kierunku do działań w obszarze otyłości. Należy bowiem uświadomić sobie, że problem ten nadal się pogłębia.” – dodał Minister Radziwiłł. W podobnym tonie wypowiadali się również przedstawiciele Ministerstw Zdrowia z innych krajów Europy Środkowo-Wschodniej.

Wojciech Kałamarz z Komisji Europejskiej wskazał natomiast, że niezbędne jest także podjęcie wspólnych działań na poziomie europejskim, zwłaszcza w walce z otyłością wśród dzieci. „Dzieci same o siebie nie zadbają. Już teraz nawet co trzecie dziecko w wieku 6-9 lat ma nadwagę lub otyłość. W głównej mierze to efekt ich podatności na działania marketingowe i agresywne popularyzowanie niezdrowej żywności i napojów energetycznych. Ograniczenie tego marketingu to bardzo ważna kwestia i tu europejskie działania mogą faktycznie odnieść sukces”.

Potrzeba wieloaspektowych działań

Prezentując działania podejmowane dotychczas w obszarze leczenia otyłości przez Ministerstwo Zdrowia, Wiceminister Krzysztof Łanda podkreślił, że działania powinny mieć charakter wieloaspektowy i obejmować zarówno profilaktykę – promowanie i edukację w zakresie zdrowego stylu życia, odżywiania się i aktywności ruchowej, jak również poszerzenia możliwości leczniczych dla osób chorych na otyłość. Minister Łanda zauważył także, że przeciwdziałanie otyłości to jeden z celów operacyjnych przyjętego przez MZ Narodowego Programu Zdrowia na lata 2016 – 2020.

Jak zauważyli eksperci, znaczną przeszkodzą w podjęciu efektywnych i kompleksowych działań w celu przeciwdziałania otyłości jest ciągły brak postrzegania jej jako choroby, a jedynie jako defektu kosmetycznego. „Konieczna jest zmiana postrzegania otyłości przez społeczeństwo i patrzenie na nią jako na chorobę. Niestety nadal tak nie jest. Nie jest to jednak tylko i wyłącznie problem Polski – tak jest w całej Europie. Otyłość to dla wielu nadal tylko i wyłącznie defekt kosmetyczny” – wskazała Magdalena Gajda, Społeczny Rzecznik Praw Osób Chorych na Otyłość.

Prof. Wiesław Tarnowski podkreślił natomiast zalety leczenia interwencyjnego dla osób chorych na otyłość, czyli chirurgii bariatrycznej. „Wiele badań wskazuje, że operacje bariatryczne to jedyny skuteczny sposób walki z otyłością, a przede wszystkim chorobliwą otyłością. Jednocześnie niestety musimy przyznać, że dostępność do nich jest na najniższym poziomie w Europie. W ubiegłym roku przeprowadziliśmy w Polsce ok. 2 000 operacji bariatrycznych, podczas gdy kwalifikacje do leczenia ma ponad 300 000 osób. Oznacza to, że przy takim tempie my, bariatrzy, mamy pracy na 150 lat. Być może decyzja, że procedury te mogą być rozliczane przez NFZ wpłyną na poprawę tej sytuacji.”

Efektem dyskusji było wypracowanie rekomendacji zawierających działania, jakie należałoby podjąć aby skutecznie przeciwdziałać i rozwiązywać problem choroby otyłości w Polsce oraz Europie. Zdaniem ekspertów potrzebne jest m.in. zapewnienie pacjentom z otyłością kompleksowej opieki zdrowotnej oraz przeciwdziałanie dyskryminacji i stygmatyzacji tej grupy chorych. Postulowano również uznanie otyłości za jeden z głównych priorytetów w ramach polityki państwa w aspektach zdrowotnych, ekonomicznych i społecznych. W opinii autorów rekomendacje powinny stanowić jedynie punkt wyjścia do dalszej, pogłębionej przynajmniej 3-letniej dyskusji nad tymi zagadnieniami.

*          *          *

My, chorzy na otyłość domagamy się! 

Fundacja OD-WAGA jest jednym z Członków – Założycieli Koalicji na Rzecz Walki z Otyłością. Od rozpoczęcia naszej działalności w 2014r. zbieramy informacje o tym jak żyje się Polakom chorym na otyłość w naszym kraju. Organizatorzy konferencji poprosili nas o przedstawienie tych informacji podczas spotkania. Na ich życzenie, przygotowaliśmy także tzw. Mapę Potrzeb Otyłości – czyli listę oczekiwań pacjentów chorych na otyłość. Umieściliśmy na niej najważniejsze postulaty. Listę przedstawiamy poniżej. Wraz z postulatami środowisk – lekarskiego, specjalistów opieki zdrowotnej, instytucji publicznych – będzie ona podstawą do kolejnych działań Koalicji na Rzecz Walki z Otyłością. 

I. Postulaty legislacyjne pacjentów

1. Za Światową Organizacją Zdrowia, która chorobę otyłości wpisała do Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (kod E66) apelujemy o prawne uznanie otyłości za:
- ciężką, skomplikowaną, chorobę przewlekłą,
- chorobę wymagającą na każdym etapie (nadwaga, czyli stan przedotyłościowy, otyłość stopnia I i II, otyłość III stopnia, tzw. olbrzymia – BMI 40+ i skrajnie olbrzymia – BMI 60+) profesjonalnego leczenia interdyscyplinarnego realizowanego wyłącznie przez uprawnionych do tego lekarzy we współpracy ze specjalistami innych dziedzin i przy wykorzystaniu metod rzetelnych, potwierdzonych naukowo i bezpiecznych dla pacjenta;
- chorobę, która jest przyczyną wielu innych groźnych dla zdrowia i życia schorzeń;
- chorobę, która jeśli nie jest prawidłowo leczona, prowadzi do niepełnosprawności i śmierci.

2. Apelujemy o podjęcie działań na rzecz wprowadzenia narodowych systemów obejmujących nie tylko profilaktykę, ale także diagnostykę, leczenie i rehabilitację choroby otyłości oraz opiekę na chorymi na otyłość.

Systemy te powinny opierać się na następujących głównych założeniach:
a/ wprowadzenie specjalizacji lekarza obesitologa – specjalisty leczenia otyłości na różnych etapach rozwoju choroby;
b/ utworzenie przy lekarzach obesitologach zespołów specjalistów wspierających lekarza obesitologa w kompleksowym leczeniu otyłości, a składających się z: dietetyka, psychologa, fizjoterapeuty oraz lekarzy innych specjalności, jeśli konieczne jest jednoczesne leczenie otyłości i schorzeń współwystępujących.

3. Apelujemy o uwzględnienie we wszystkich dokumentach legislacyjnych, specyficznych potrzeb  osób chorych na otyłość (ze szczególnym uwzględnieniem otyłości olbrzymiej - BMI 40+, i skrajnie olbrzymiej - BMI 60+) wynikających z ograniczeń zdrowotnych i fizycznych, które są konsekwencją naszej choroby.

Szczególną uwagę zwracamy na konieczność wprowadzenia nowych uregulowań prawnych, albo uzupełnienia istniejących procedur w obszarach:   
a/ lecznictwo
- ścisłe określenie specjalistów upoważnionych do leczenia bądź wsparcia leczenia choroby otyłości oraz wprowadzenie prawnego zakazu polecenia i wykonywania pseudoleczniczych praktyk przez osoby, które nie posiadają odpowiednich kwalifikacji (np. osoby prywatne tworzące własne tzw. programy odchudzające);
- procedury diagnostyczne i lecznicze, w tym m.in.  dawkowanie różnego rodzaju leków dla pacjentów o wadze powyżej 120kg.

b/ratownictwo i transport
- procedury reagowania służb ratowniczych na sytuacje zagrożenia zdrowia i życia (także w sytuacjach codziennych – np. zaklinowanie się w samochodzie);
- procedury transportu medycznego pacjentów – w przypadku braku specjalistycznej karetki bariatrycznej;
- procedury przewozu zwłok i pochówku osób z otyłością. 

c/ bezpieczeństwo i higiena pracy (BHP)
– wprowadzenie zasad BHP dla pracowników służb: medycznych, ratowniczych, policji, straży miejskich itp. w przypadkach postępowania z chorymi na otyłość olbrzymią i skrajnie olbrzymią.

d/ system orzekania o niepełnosprawności 
- w procedurach przyznawania orzeczeń o niepełnosprawności i/lub niezdolności do pracy, uwzględnienie ograniczeń pacjenta z otyłością wynikających z choroby otyłości; ograniczeń, które uniemożliwiają pacjentowi podjęcie pracy oraz prowadzenie życia samodzielnego, niezależnego od pomocy innych. 

e/ środki wspomagające redukcję masy ciała
-wprowadzenie prawnego zakazu stosowania komunikatów informacyjnych i marketingowych wprowadzających w błąd konsumentów co do zasad działania produktu – np. przedstawianie suplementu diety jako środka leczącego nadwagę i otyłość;
- wprowadzenie prawnego zakazu stosowania komunikatów informacyjnych i reklamowych promujących wspomniane środki, a stanowiące zagrożenie dla zdrowia i życia - np. „schudniesz 30 kg w ciągu miesiąca”.

II. Postulaty pacjentów dotyczące przestrzeni publicznej 

Apelujemy o podjęcie działań, aby dostosować instytucje i przestrzeń publiczną do specyficznych potrzeb  osób chorych na otyłość (ze szczególnym uwzględnieniem otyłości olbrzymiej - BMI 40+, i skrajnie olbrzymiej - BMI 60+) wynikających z ograniczeń zdrowotnych i fizycznych, które są konsekwencją naszej choroby.

Szczególną uwagę zwracamy na konieczność:
a/ wyposażenie placówek medycznych:
- sprzęt medyczny do diagnostyki podstawowej – wagi i ciśnieniomierze;
- sprzęt medyczny do diagnostyki specjalistycznej - m.in. aparaty Rtg, TK, MRI, USG);
- specjalistyczny sprzęt do leczenia chorych - m.in. stoły operacyjne i ambulatoryjne, fotele ginekologiczne, fotele stomatologiczne;
- sprzęt ratowniczy - m.in. karetki pogotowia z wyposażeniem;  
- sprzęt do opieki nad chorymi – m.in. łóżka, wysięgniki do przenoszenia pacjentów, wózki inwalidzkie.
b/ dostosowanie architektoniczne pomieszczeń w placówkach medycznych i innych placówkach (w tym także zakładach pracy), z których korzystają chorzy na otyłość;
c/ dostosowanie środków transportu publicznego – m.in. samolotów, pociągów, autobusów itp.

III. Postulaty pacjentów dotyczące przeciwdziałania dyskryminacji i stygmatyzacji chorych na otyłość

Apelujemy o podjęcie działań, których celem będzie usuwanie stereotypów dotyczących choroby otyłości i chorych na otyłość, a tym samym przeciwdziałanie dyskryminacji i stygmatyzacji tej grupy chorych.  

Szczególną uwagę zwracamy na konieczność:   

a/systematycznego upowszechniania w społeczeństwach rzetelnej, nowoczesnej wiedzy o chorobie otyłości, rzetelnych, bezpiecznych metodach jej leczenia oraz chorych na otyłość;

b/ wprowadzenia do języka prawnego i komunikacji społecznej poprawnych wyrażeń wskazujących na otyłość jako chorobę;  

c/ systematycznej edukacji grup zawodowych współpracujących z osobami chorymi na otyłość, a zwłaszcza:  
- lekarzy, pielęgniarek i położnych;
- pracowników służb socjalnych i placówek opieki społecznej;
- pracowników służb ratowniczych i porządkowych – policji, straży miejskich,  straży pożarnej;
- pracowników urzędów i instytucji publicznych;
- nauczycieli i pracowników przedszkoli, szkół i uczelni wyższych;
- uczniów i studentów;
- pracodawców;
- pracowników firm farmaceutycznych i medycznych;
- mediów oraz agencji: reklamowych, public relations, komunikacji społecznej tworzących komunikaty informacyjne i reklamowe, których bohaterami są osoby chore na otyłość i/lub skierowane do osób chorych na otyłość;

d/ realizację narodowych kampanii i akcji społecznych upowszechniających wizerunek otyłości jako choroby oraz chorych na otyłość jako osób zasługujących na szacunek i godne życie. 

Szanowni Państwo;
Lista potrzeb chorych na otyłość na pewno jeszcze nie jest pełna. Wciąż odnajdujemy nowe obszary i tematy, które trzeba uregulować, aby nam, chorym na otyłość, żyło się w Polsce godnie. Jeśli macie Państwo uwagi, chcecie zgłosić inne potrzeby – prosimy prześlijcie je na adres: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.. Włączymy je do prac Fundacji OD-WAGA oraz Koalicji na Rzecz Walki z Otyłością.